Gry i zabawy

Znaczenie zabawy dla rozwoju dziecka.

Zabawa stanowi podstawową formę dziecięcej aktywności. Każda zabawa wywiera znaczący wpływ na rozwój dziecka, jego zdrowie, postawę. Dlatego ważne jest stwarzanie możliwie najlepszych warunków zarówno do swobodnej jak i kierowanej działalności dziecka.

W trakcie zabawy dziecko uczy się najintensywniej. Co więcej w trakcie zabawy proces uczenia się dzieci dostosowany jest do ich potrzeb rozwojowych. Bo największą potrzebą dziecka w tym okresie jest zabawa i ruch. Dziecko podejmuje zabawę po to, aby zgromadzić jak najwięcej doświadczeń które są mu potrzebne chociażby do radzenia sobie w sytuacjach problemowych takich jak np. umiejętność rozwiązywania konfliktów w sposób akceptowany

W przedszkolu dzieci mają bawić się jak najwięcej! Ważne jest także to, jak długo dzieci potrafią skupić się na zabawie. Im dłużej potrafią się bawić, tym lepiej świadczy to o ich możliwościach intelektualnych. Dlatego powinniśmy starać się przedłużać czas zabaw spontanicznych np. poprzez dostarczenie dziecku dodatkowych klocków, jeśli widzimy, że tworzy jakieś konstrukcje, bo dzięki temu dziecko wydłuża czas skupienia uwagi na danej czynności, bawiąc się jest po prostu skupione i uważne.

Zabawa odgrywa ważną rolę w kształtowaniu relacji społecznych, ponieważ uczy min. określonych form zachowania, przestrzegania ustalonych zasad i reguł współpracy, dzielenia się z innymi, nawiązywania przyjaznych kontaktów rówieśniczych. W trakcie zabawy dziecko uczy się panowania nad własnymi emocjami, przyswaja normy postępowania, które następnie stosuje w indywidualnych kontaktach społecznych. Dzięki nabytym doświadczeniom lepiej orientuje się i rozumie, co wg dorosłych jest słuszne i dobre, a co złe i niewłaściwe. Dlatego ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowane cech i postaw dziecka pozwalających mu pewnie wkroczyć do szkoły a w przyszłości na aktywne uczestnictwo w życiu społecznym.

Rolą zabawy jest przede wszystkim wyzwalanie w dziecku radosnego nastroju, zaspokajanie jego potrzeb poznawczych, ciekawości, potrzeby ruchu, rozwijanie kompetencji społecznych poprzez zabawy z rówieśnikami przygotowuje dziecko do zgodnego współdziałania. Dobrze i mądrze zorganizowana zabawa rozwija samodzielność, spryt, zwinność, dziecięce zainteresowania, twórczą wyobraźnię, przez co dziecko również w twórczy sposób poszukuje sposobów rozwiązań różnych sytuacji. Jest także doskonałym sposobem dostarczającym dziecku wielu pozytywnych wrażeń i emocji, a także stanowi naturalne źródło do zaspokajania potrzeby ruchu, która dla dzieci w wieku przedszkolnym jest nieodzownym elementem harmonijnego rozwoju.

Dziecko kończące przedszkole powinno przede wszystkim umieć nawiązywać kontakty z rówieśnikami i potrafić je utrzymać, liczyć się z ich potrzebami, być zdolne do podejmowania i wykonywania określonych działań do końca, zgłaszać swoje potrzeby i być samodzielne w samoobsłudze i czynnościach higienicznych, umieć radzić sobie w sytuacjach problemowych.

Biorąc pod uwagę istotną funkcję zabawy w życiu dziecka proponujemy Państwu kilka ciekawych zabaw, które pozwolą rozwinąć indywidualny rozwój dziecka w różnych sferach.

Życzymy miłej zabawy

Mamo, tato, dlaczego mały kamień tonie w wodzie, a ogromny statek pływa?”, czyli kilka przykładów na zaspokojenie dziecięcej ciekawości poprzez organizowanie zabaw badawczych. Tego typu zabawy przede wszystkim uczą eksperymentowania, logicznego myślenia oraz wnioskowania w oparciu o własne doświadczenia. Dają także wiele radości, ponieważ dodatkowo dziecko ma poczucie własnego sprawstwa.

„Co wypiera balonik z wody?”

Potrzebne przedmioty: balon, duża przezroczysta miska wypełniona wodą.

Nadmuchany balon wkładamy do dużej przezroczystej miski z wodą. Tak, aby dziecko widziało, co się dzieje pod wodą. Staramy się dociskać balon do dna miski. Następnie puszczamy balon. Pytamy dziecko, co się dzieje?

- Balon wypływa na powierzchnię wody, ponieważ znajduje się w nim powietrze. Od dołu cos wypycha balon ku górze. Woda działa na balon siłą, która nazywamy siłą wyporu.

„Co pływa, a co tonie?”

Potrzebne przedmioty: dwie szerokie szklanki z wodą, kilka łyżek soli, jajko, łyżeczka.

Do szklanki z woda wkładamy umieszczone na łyżce jajko (aby nie rozbiła się skorupka). Co zauważamy?

- Jajko opada na dno.

Do drugiej szklanki wsypujemy kilka łyżeczek soli i mieszamy, aby sól się rozpuściła. Następnie wkładamy umieszczone na łyżce jajko. Co się dzieje?

- Jajko pływa, nie tonie. Gdy próbujemy umieścić je na dnie szklanki i tak unosi się ku górze.

Dlaczego jajko nie tonie w słonej wodzie?

- Słona woda ma większa gęstość. A woda o większej gęstości działa większą siła wyporu. Im bardziej jest słona, tym łatwiej się w niej pływa.

„Czy bańki mydlane się kurczą?”

Potrzebne przedmioty: słomki, kubek z wodą, płyn do mycia naczyń.

Słomkę należy delikatnie rozciąć na 4 kawałki przy jednym jej brzegu. Do kubka z wodą wlewamy trochę płynu do naczyń i delikatnie mieszamy. Następnie zanurzamy pionowo słomkę w przygotowanym roztworze i ostrożnie dmuchamy przez drugi koniec słomki.

Ze słomki unoszą się bańki mydlane. Dlaczego?

- Bańka wypełnia się ciepłym powietrzem z naszych płuc, które jest lżejsze od pokojowego i dlatego bańka unosi się w górę. Po chwili jednak pęka. Dlaczego tak się dzieje?

- Bańka kurczy się pod wpływem napięcia powierzchniowego, kurczy się do środka. A w środku bańki mydlanej nie ma cieczy, jak w przypadku kropli wody i dlatego pęka.

„Zabawy z magnesami”

Potrzebne przedmioty: magnesy różnej wielkości i kształtu, kartonik (może być zrobiony z tekturowej kartki, wymiary co najmniej 10x10cm), szpileczki (spinacze lub inne małe metalowe przedmioty. Uwaga! Magnes nie przyciąga monet).

Do kartonika wrzuć spinacze lub inne metalowe przedmioty. Następnie przesuwaj magnes pod kartonem i obserwuj, co dzieje się ze spinaczami.

- Spinacze przesuwają się wraz z ruchem magnesu. Magnes ma właściwości przyciągania do siebie metalowych przedmiotów i nie przeszkadza mu w tym nawet kartonik.

„Wyścigi magnesami”

Potrzebne przedmioty: magnesy (tak, aby odpychały się parami); tor ułożony np. z kostek domina, sznureczków lub innych dostępnych przedmiotów.

Zabawa wstępna: Obok siebie kładziemy dwa magnesy. Zauważamy, ze magnesy przyciągają się. Następnie obracamy jeden magnes tak, aby spotykały się takimi samymi biegunami. Co zauważamy?

- magnesy odpychają się od siebie. Dlaczego?

- Jeżeli magnesy spotykają się różnymi biegunami (północny i południowy), wówczas będą się przyciągały. Gdy spotykają się takie same bieguny magnesy będą się od siebie oddalać. Dlaczego tak się dzieje?

- Każdy magnes posiada dwa bieguny. Nawet wtedy, gdy podzielimy magnes na części to i tak każda z nich będzie miała dwa bieguny.

Każdy z uczestników otrzymuje po dwa magnesy tak, aby odpychały się. Na starcie ustawiamy każdy swój magnes. Następnie na hasło – Start! Przybliżamy do siebie magnesy tak, aby odpychały się od siebie. Wygrywa ta osoba, która pierwsza dotrze do mety.

Pobaw się ze mną w berka” – w kręgu zabaw ruchowych, które najbardziej odpowiadają potrzebom dzieci w wieku przedszkolnym, wynikającym z właściwości ich rozwoju. Ich różnorodność, wszechstronność i łatwość organizowania sprawiają, że są one wysuwane na pierwszy plan w edukacji przedszkolnej. Zabawy ruchowe podnoszą sprawność ruchową, wprowadzają dobry nastrój, poprawiają stan zdrowia, a także stwarzają najlepsze warunki do czynnego wypoczynku. Za pomocą zabawy rozwijamy spostrzegawczość, orientację w przestrzeni, umiejętność oceny odległości i kierunku, równowagę, poznawanie stosunków liczbowych, rozpoznawanie barw, kształtów, poprawiamy postawę, ćwiczymy zręczność, szybkość, wytrwałość.

„Zabawa w ciepło – zimno”

Potrzebne przedmioty: dowolnie wybrany przedmiot najlepiej dobrze znany dziecku.

Jest to bardzo dobrze znana zabawa chyba dla każdego dorosłego człowieka. Dorosły chowa w wybranym miejscu wcześniej ustalony przedmiot, któremu dziecko dokładnie się przyjrzało. Zadaniem dziecka jest odnaleźć schowany element korzystając z podpowiedzi dorosłego. Przy czym ciepło oznacza, iż dziecko jest bardzo blisko ukrytego przedmiotu, gorąco- przedmiot jest w zasięgu ręki, zimno- przedmiot jest daleko od dziecka. Po odnalezieniu zabawki dziecko musi określić, gdzie dokładnie znajduje się przedmiot i dopiero następuje zmiana.

„Zabawa w chowanego”

Dzieci bardzo lubią chować się i szukać Zasada jest bardzo prosta. Jedna z osób liczy do np. 10 (zakres liczenia należy dostosować do możliwości dziecka) w umówionym miejscu. A druga w tym czasie chowa się w ustalonej wcześniej do zabawy przestrzeni. Gdy szukający skończy liczyć musi głośno krzyknąć – Szukam. Osoba, która ukrywa się może także sama podbiec do ustalonego miejsca, w którym szukający liczył i „zaklepać się”. Wówczas szukający kryje jeszcze raz. Po znalezieniu ukrytej osoby następuje zmiana.

„Baba Jaga patrzy”

Jedna z osób to Baba Jaga, która stoi tyłem do pozostałych i woła – Raz! Dwa! Trzy! Baba Jaga patrzy!. W tym czasie pozostali uczestnicy zabawy biegną w jej stronę. Gdy Baba Jaga odwróci się wszyscy muszą zatrzymać się w bezruchu. Kto nie zdoła zatrzymać się lub poruszy się, wraca na start. Natomiast, kto pierwszy dobiegnie do Baby Jagi zajmuje jej miejsce.

„Gra w kolory”

Potrzebne przedmioty: piłka.

Ustawienie może być dowolne. W kole, gdy gra więcej osób lub w szeregu. Osoba z piłką rzuca ją do wybranego uczestnika wypowiadając nazwę dowolnego koloru. Piłki nie wolno złapać, kiedy osoba rzucająca wywoła kolor: czarny. Jeśli uczestnik złapie piłkę, gdy padnie kolor czarny, klęka na jedno kolano (później drugie). Następnie po złapaniu piłki przy innych kolorach uczestnik zostaje uratowany i może wstać.

„Zanieś śniadanie”

Potrzebne przedmioty: małe tace, płaskie talerzyki, kubeczki plastikowe, drobne przedmioty, które można na nich położyć (np. pudełka od zapałek, klocki, kredki).

Dziecko jest kelnerem, który musi przygotować i przenieść na tacy zamówienie dla klienta restauracji. Dziecko musi starać się donieść zamówienie tak, aby niczego nie zgubić.

Gdy dziecko wykazuje się bardziej rozwiniętym zmysłem równowagi zadanie można dodatkowo utrudnić dokładając naczynia z wodą, które musi przenieść tak, aby nie rozlać zawartości.

„Kotki bawią się piłką”

Potrzebne przedmioty: piłka, stolik

Dziecko porusza się na czworaka (na pełnych dłoniach i palcach stóp; nie wolno chodzić na kolanach) udając kotka, bawiącego się piłką. Kotek raz porusza piłkę głową i musi za nią podążać, innym razem łapką. Gdy jest już zmęczony wraca do swojego domku (wchodzi pod stół) i zasypia (skręca się w kłębuszek). Wypoczęty przeciąga się i znowu bawi się piłką.

„Z wizytą do babci”

Potrzebne przedmioty: narysowana kredą linia, taśma lub płaski sznurek długości ok. 5m; talerzyk plastikowy, kubeczek, może być również wypełniony wodą, jabłko lub inne przedmioty.

Dziecko wybiera się w odwiedziny do babci. Musi jej zanieść przygotowany przez mamę np. sok i jabłko. Draga wyznaczona jest za pomocą linii, sznurka itp. Zadaniem jest dotrzeć do umówionego miejsca po wyznaczonej trasie nie gubiąc niesionych na talerzyku przedmiotów lub nie wylewając wody z kubeczka.

„Rzuty do celu”

Potrzebne przedmioty: małe piłeczki, duża piłka, kosz lub wiaderko

Kosz lub wiaderko ustawiamy kilka kroków od siebie. Zza wyznaczonej linii wykonujemy rzuty do celu.

Następnie w tej samej odległości układamy dużą piłkę i staramy się w nią trafić małymi piłeczkami.

„Robimy pranie”

Potrzebne przedmioty: koszulka, skarpetki, dłuższy sznurek, 2 krzesełka.

Zabawa wykonywana jest na boso. Siedzimy w siadzie podpartym tak, aby swobodnie pracować tylko stopami. Sznurek przywiązujemy do krzesełek ustawionych w pewnej odległości od siebie (musi być napięty). Koszulkę chwytami palcami stóp i zgniatamy (pierzemy). Następnie wieszamy do wyschnięcia na sznurku. Później koszulkę trzeba zdjąć ze sznurka i wyprasować stopą. Najpierw jedną, potem drugą i złożyć (na miarę możliwości). To samo wykonujemy ze skarpetkami itd.

„Zabawy w wodzie”, dla uczęszczających na basen.

Potrzebne przedmioty: niewielkie piłeczki unoszące się na wodzie

Stajemy naprzeciwko siebie. Zadaniem jest dmuchać tak w piłkę, aby przesunęła się do partnera.

Zabawę można także prowadzić indywidualnie i podążać za zdmuchiwaną piłką.

Literatura:

  • Podstawa programowa wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych formach wychowania przedszkolnego, Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. (Dziennik Ustaw z dnia 15 stycznia 2009 r. Nr 4, poz. 17)

  • „Jak zadziwić przedszkolaka tym, co świeci, pływa i lata”, S. Elbanowska.

  • „Wychowanie fizyczne w przedszkolu”, K. Wlaźnik